Annonse
Denne artikkelen er produsert og finansiert av Universitetet i Oslo - les mer.
Difor merkjer forskarane biene med tusj på ryggen
Nedbygging av natur kan skape for store avstandar mellom ulike gruppar av bier.
– Vi kan ein del om ville bier. Vi veit kvar mange arter finst. Vi veit også korleis dei ser ut, kva blomstrar dei likar, korleis dei byggjer reir og så vidare.
Det seier forskar Marianne Strand Torvanger ved Institutt for biovitskap på Universitetet i Oslo.
Men vi kan veldig lite om korleis ulike gruppar heng saman, korleis dei har kontakt med kvarandre, legg ho til.
Det har seg nemleg slik at sjølv om to ulike stader har omtrent like mange lokkande ressursar for bier, som blomstrar til dømes, kan det yra av summande bier den eine staden, medan det er langt færre bier på den andre.
Mange hindringar i Oslo
– Problemet med å kartleggja spreiing av bier er at dei er små og har kort levetid. Vi kan ikkje ringmerka dei eller spora dei med GPS, forklarar Torvanger, før ho likevel fortel om ein masterstudent ho har veileda.
– Studenten merka rundt 450 bier med tusj på ryggen. Biene vart fanga på fire ulike enger i Oslo sentrum, der det er eit mål å leggja til rette for at bier skal trivast, fortel ho.
Men av dei merka biene var det berre seks som seinare vart funne igjen andre stader.
– Det tyder på at forbindelsen mellom engene ikkje er særleg god. I Oslo sentrum er det jo ein del hindringar, som trafikk og vatn. Men samstundes veit vi berre korleis det var det eine året målingane vart gjort. Året etter kan det ha sett heilt annleis ut, seier forskaren.
Ikkje nødvendig forbindelse mellom leveområder
Sjølv har ho brukt ein annan metode for å undersøkja forbindelsar mellom ulike leveområder.
– Vi studerer artssamansetjinga på ulike område, for det finst jo ei rekkje ulike bieartar. Artssamansetjinga i eit område kan endra seg veldig fort, seier ho.
Dersom ein art vert borte frå eit område og det kjem andre artar i staden for, og den fyrste arten ikkje vert funnen att i liknande område i nærleiken, er det ikkje nødvendig forbindelse for den arten mellom dei to områda, forklarar ho.
– Den er spreiingsavgrensa, som vi kallar det.
Forskarar kan nå teikna kart over spreiingsruter
Dei beste forbindelsane er avgrensa område som fungerer som grøne korridorar for bier, til dømes skogkantar, vegkantar, blomsterenger og kantar langs jordbruksareal.
– I desse områda finn vi ofte plantar som bier likar, som norske markblomstrar, forklarar Torvanger.
Ut frå observasjonane av artssamansetjingar og forskjellige område har dei bygd ein modell som kan brukast til å forutseie spreiingsområde, og i prinsippet teikna kart over spreiingsruter for bieartar.
Annonse
Innavl i isolerte populasjonar
Torvanger undersøkjer kva som kjenneteiknar ferdselsårer hos ulike gruppar av ville bier.
– Min hypotese her er at artar som er spesialistar, altså som er avhengige av berre nokre få blomsterartar, har større spreiingsavgrensing enn arter som er generalistar.
Dette er viktig kunnskap fordi når leveområder vert oppstykka, til dømes gjennom nedbygging av natur, kan det bli for store avstandar mellom ulike biegruppar, forklarar Torvanger.
– I isolerte gruppar får vi innavl, som gjer biene meir utsette for parasittar, sjukdomar og andre problem. Då aukar risikoen for utrydding, seier forskaren.
Referanse:
Markus A. K. Sydenham og Marianne S. Torvanger mfl.: Role of forest edges and other seminatural linear landscape features in structuring wild bee habitat connectivity in intensively managed landscapes. Conservation Biology, 2025. Doi.org/10.1111/cobi.70152
Les også disse sakene fra Universitetet i Oslo:
-
Derfor undersøker arkeologer hva som skjer med folk som tvangsflyttes
-
Nå kan lærere bruke fysisk makt mot «blikking»
-
En tsunami kan bevege seg 800 kilometer i timen. Nå har forskere i Oslo fått et basseng de kan forske på bølger i
-
Hvordan opplever pasientene å ha legetime med en student i stedet for en lege?
-
To elever med samme karaktergjennomsnitt er ikke nødvendigvis like faglig sterke
-
Forskeren lærte å rydde miner i Kosovo. Få uker senere døde kurslederen
forskning.no vil gjerne høre fra deg!
Har du en tilbakemelding, spørsmål, ros eller kritikk? TA KONTAKT HER
