Blodårene er kroppen sitt transportsystem.
Blodet fraktar næringsstoff, avfallsstoff, signalstoff og så vidare frå dei
sentrale organa ut til dei mest avsidesliggjande hårrøyra og tilbake igjen.
Sidan
blodet sirkulerer rundt i oss frå topp til tå, så inneheld det óg masse
informasjon om ulike prosessar som skjer i kroppen.
Med alle greiene som skal
sjauast hit og dit er det ikkje urimeleg å sjå på blodet som ei salig suppe.
Kan fortelja noko om helsetilstanden
– Blod har utruleg mange komponentar. Det inneheld veldig mange protein. Nokre finst det mykje av, og dei er lette å sjå når ein skal analysera ein blodprøve og bestemma mengda av dei, seier forskar Ago Mrsa.
– Men så er det veldig mange andre protein i svært låg konsentrasjon, men som likevel er klinisk relevante. Slike protein blir gjerne kalla biomarkørar, fordi dei kan fortelja noko om helsetilstanden til personen blodet kjem frå, seier Mrsa.
Startar prøveopparbeidinga på papiret
– Ein kan tenkja på antistoff som ekstremt kresne detektivar, seier Ago Mrsa.(Foto: Privat)
Dei fleste har blitt tappa blod av når ein
tek blodprøve. Mrsa jobbar med ei meir skånsam form for prøvetaking.
– Alt i dag tek ein blodprøvar av nyfødde
ved å gje dei eit lite prikk på hælen, og så fangar ein bloddropen med eit
filterpapir, forklarar Mrsa.
– Men når ein har så lite prøvemateriale
og leitar etter komponentar i blodet som det er låg konsentrasjon av, krev det
mykje opparbeiding av prøven i laboratoriet for å finna det ein er ute etter.
Løysinga som Mrsa jobbar med, er å starta
prøveopparbeidinga alt på papiret.
Blodvæske utan blodceller
– Ein måte å reinsa opp ein blodprøve slik
at vi berre står igjen med det proteinet vi ynskjer å måla, er ved bruk av
antistoff, seier han.
Ein kan tenkja på antistoff som ekstremt kresne detektivar. Kvart
antistoff gjenkjenner éin heilt bestemt struktur på eit protein eller andre
molekyl, og berre den strukturen, forklarar han.
– Antistoffet vert som ei usynleg hand som berre
held fast i éin bestemt ting i ei stor, rotete suppe av molekyl, seier han.
– Så det eg gjer, er å behandla papiret kjemisk
med antistoff slik at antistoffet festar seg til papiret. Når prøven har turka
på papiret, kan eg skola vekk blodet. Det som heng att på papiret, er
antistoffet, og det som heng att på antistoffet er proteinet eg er ute etter.
I laboratoriet er det ikkje friskt blod
det går i når Mrsa utfører testane sine, men blodserum. Det er blodvæska utan
blodceller, ei klar, gul væske.
Ta arbeidet eit steg vidare
Annonse
– Årsaka er at serum let seg frysa ned
utan problem. Dersom ein frys ned friskt blod, sprekk blodcellene, og det vert
ganske sølete. Men i ein klinisk situasjon vil ein som regel bruka friskt blod, seier han.
– Målet mitt har vore å ta arbeidet eit
steg vidare, frå laboratoriebenken og nærare klinisk bruk.
Har vist svært gode resultat
Skal det skje, må han fyrst visa at
resultata av prøveopparbeidinga er minst like god som eksisterande metodar. Og
det har han gjort.
– Eg har vidareutvikla metoden ved å testa
kva som fungerte og kva som ikkje gjorde det, og optimalisert til eg er
fornøgd, seier han.
Han har validert han opp mot European Medical Agency (EMA, Det
europeiske legemiddelrådet) sine retningslinjer for bioanalytiske metodar.
– Både
metoden og analyseinstrumenta våre har vist svært gode resultat, seier han.
– Eg har óg samanlikna ytinga med to andre
metodar, ein som er utvikla her i vår forskingsgruppe og ein kommersiell.
Resultata har ikkje vist nokon forskjell, så no bør vi vera klare for å ta
neste steg.
