Men både lærarar og elevar synest at utforsking kan vere krevjande.
– Åttandeklassingar er ofte ikkje klare til å jobbe heilt åleine i KRLE, seier forskar Hartvigsen.(Foto: Camilla Wiik Gjerdrum)
– To kristne kan forstå trua si ulikt.
Læraren må derfor presentere mangfald innanfor religionar, men samtidig unngå
at det blir for komplekst for elevane, seier Kirsten Marie Hartvigsen.
Ho
forskar på utforsking i faga KRLE og religion og etikk.
Mangfald innanfor religionar blir
tydelegare om elevar kan utforske kjelder som representerer ulike perspektiv.
Stiller krav til elevane si evne til å tenke kritisk
Slik utforsking stiller krav til elevane si evne til å tenke kritisk.
Lærebøker og undervisning om religionar
har tidlegare presentert religionar som einskaplege storleikar.
Læreplanane frå
2020 legg større vekt på mangfald. No handlar det også om korleis tru vert
praktisert av enkeltpersonar og grupper.
Hartvigsen trekkjer fram læraren
«Magdalena» som eit særskilt godt døme på korleis lærarar kan lære elevar å
tenkje kritisk. Ho går aktivt inn og stiller spørsmål ved formuleringane i
læreplanen.
‒ I staden for berre å seie til elevane at
dei skal tenkje kritisk, demonstrerer læraren i praksis korleis ein kan gjere
det, seier ho.
Treng støtte for å utforske
For at elevane skal meistre kritisk
utforsking, treng dei ofte faste rammer tilpassa deira
nivå.
Til dømes kan malar i den digitale notatblokka OneNote hjelpe elevane til å vite kva slags
informasjon dei kan samle inn. Dei kan óg gi informasjon om ulike steg i
utforskingsprosessen.
– Åttandeklassingar er ofte ikkje klare
til å jobbe heilt åleine i KRLE, seier Hartvigsen.
Med malar kan elevane stille spørsmål til
læraren og ho kan følgje opp alle elevane. Særleg fordi det er få timar i fag.
– Det kan derfor vere lenge til neste
time, forklarar Hartvigsen.
Utforsking er ikkje den enkle vegen til målet
Annonse
Hartvigsen ser også eksempel på at elevane
utforskar utan hjelp av digitale malar. Læraren startar då med eit spørsmål
eller eit problem som elevane skal finne ut av. På same måte som ein forskar
jobbar.
Ho trekkjer fram eit døme frå ein time der
læraren viste fram bilete til ein tekst frå Det gamle testamentet.
– Elevane skjøna ikkje med ein gong kva
slags tekst det var. Læraren kunne valt ei lett løysing og forklart det med ein
gong. Men i staden stilte ho spørsmål som fekk elevane til å tenkje sjølv. Slik
vekkjer ho lysta til å lære før sjølve oppgåva med å tolke teksten startar.
– Utforsking er ikkje alltid den enkle
vegen til målet, seier Hartvigsen.
Læraren blir ein «vandrande» støttestruktur
Også i faget religion og etikk på
vidaregåande treng elevane støtte frå læraren. Både i form av digitale skjema
og munnleg rettleiing, men støtta er mindre omfattande enn på lågare trinn.
Målet er at hjelpa skal trappast ned etter
kvart som elevane meistrar oppgåvene.
Likevel er dei framleis avhengige av støtte frå læraren. Dette merkar ein
særleg godt digitalt.
‒ Om elevane sit i ulike Teams-rom utan
støtte frå læraren, blir mange sitjande utan å vite kva dei skal gjere, seier
forskaren.
Vil
forske meir på avsluttinga av timane
Framover vil Hartvigsen sjå nærare på
korleis timane blir avslutta. Forskaren vil sjå kva som skjer når elevane skal
lande stoffet. Dei skal då samle trådane og sjå
kva ein har lært.
Førebels har ho ikkje funne mykje av
dette i datamaterialet sitt. Mesteparten av tida går med til å starte
utforskinga.
Annonse
– Å avslutte timen godt er viktig
for læringa vidare, seier Hartvigsen.
– Viss læraren samlar klassen
til slutt, kan ein rette opp i feil. Då slepp elevane å gå heim med
misoppfatningar. Dette vil også påverke korleis ein driv utforsking neste gong.
Dette vil eg forske meir på, seier ho.
Utforsking av religionar og livssyn med ulike metodar er eitt av kjerneelementa i læreplanen (LK20). Det betyr at elevane skal vere aktive og finne svar gjennom undersøkingar.
Læreplanane i KRLE og religion og etikk legg stor vekt på utforsking i kompetansemåla.
Kirsten Marie Hartvigsen er førsteamanuensis ved Institutt for lærarutdanning og skuleforsking (ILS) ved Universitetet i Oslo.
Ho er både fagdidaktikar og bibelforskar, og forskar på utforsking, livsmeistring og digital kompetanse.
